Một ca làm của kỹ thuật viên điện công nghiệp trong nhà máy

5 giờ 45. Bãi xe nhà máy còn tối, tiếng máy nén khí đã chạy đều từ trong xưởng vọng ra. Ca sáng bắt đầu lúc 6 giờ, nhưng người giao ca đêm thường muốn về sớm vài phút, nên tôi tập quen tới sớm.

Tôi viết lại một ca bình thường của kỹ thuật viên điện công nghiệp (industrial electrician) ở nhà máy sản xuất, không phải ca có sự cố lớn. Ca bình thường mới là thứ bạn sẽ sống cùng mỗi ngày nếu vào nghề.

từ lúc nhận ca tới giữa buổi

6 giờ, đọc sổ giao ca. Đêm qua máy ép nhựa số 4 báo lỗi biến tần một lần, đã reset, chạy lại bình thường. Quạt hút khu sơn kêu to. Một bóng đèn khu kho cháy. Ba dòng ghi chú, ba việc cho buổi sáng.

Cái gì làm trước? Thứ có thể làm dừng sản xuất làm trước. Bóng đèn kho để sau.

6 giờ 20, mở tủ biến tần máy ép số 4. Trước khi mở là khóa nguồn, treo thẻ, kiểm tra không còn điện bằng bút thử và đồng hồ. Nghe thì thủ tục, nhưng tủ biến tần sau khi cắt điện vẫn còn tụ tích điện trong vài phút, ai làm lâu cũng từng nghe chuyện người bị giật vì quên điều này. Xem lịch sử lỗi trên màn hình biến tần: quá áp thanh cái DC. Lỗi này hay đi kèm với lúc động cơ giảm tốc quá nhanh. Kiểm tra điện trở xả, đo thấy bình thường. Ghi lại, báo trưởng ca theo dõi tiếp, nếu lặp lại thì chỉnh thời gian giảm tốc cùng bên công nghệ.

7 giờ, đi tuyến. Mỗi nhà máy có một vòng kiểm tra cố định: tủ phân phối chính, các tủ điều khiển máy, máy nén khí, hệ thống chiếu sáng, phòng bơm. Tôi mang theo <code style="background:#f8f5eb;padding:1px 5px;border-radius:3px">camera nhiệt</code> cầm tay nếu tổ có. Đầu cos lỏng, cầu đấu bị ôxi hóa sẽ nóng hơn hẳn xung quanh, hiện rõ trên ảnh nhiệt trước khi nó cháy thật.

Sáng nay ở tủ phân phối khu B có một đầu cos pha L2 nóng hơn hai pha còn lại. Không quá ngưỡng, nhưng lệch rõ. Ghi vào danh sách siết lại trong lần dừng máy định kỳ cuối tuần. Không tự ý cắt điện cả khu B giữa ca chỉ vì chuyện này.

8 giờ 30, quạt hút khu sơn. Tháo nắp, thấy vòng bi khô, kêu rè rè. Không phải việc điện hẳn, nhưng ở nhiều nhà máy vừa thì tổ điện và tổ cơ khí đi chung. Báo cơ khí thay vòng bi, tôi đo dòng động cơ trước và sau để so.

khi máy dừng giữa ca

9 giờ 50, bộ đàm gọi. Line đóng gói số 2 dừng, màn hình báo “cửa an toàn mở” dù cửa đóng.

Đây là kiểu cuộc gọi chiếm nhiều thời gian nhất trong nghề điện công nghiệp ở nhà máy, ít nhất là ở mảng bảo trì. Bạn ra tới nơi, người vận hành đứng chờ, quản đốc đứng chờ, và mọi người nhìn bạn.

Làm gì đầu tiên? Hỏi. Máy dừng lúc nào, trước đó làm gì, có ai vừa đụng vào không. Người vận hành nói vừa lau máy bằng khăn ướt. Đi thẳng tới công tắc an toàn ở cửa, tháo ra, thấy nước đọng trong đầu cắm. Lau khô, xì khí, cắm lại, máy nhận tín hiệu. 15 phút.

Không phải lần nào cũng gọn như vậy. Có những lỗi ngắt quãng, máy chạy hai tiếng mới dừng một lần, lúc bạn tới thì máy đã chạy lại. Khi đó phải mở chương trình PLC, theo dõi bit, hoặc đấu đồng hồ đo ghi lại tín hiệu, chờ.

Đừng bao giờ nối tắt công tắc an toàn để máy chạy tạm. Máy chạy được, nhưng người đứng cạnh nó thì không còn được bảo vệ.

Tôi nói điều này vì áp lực sản lượng rất thật. Sẽ có lúc có người bảo “cứ câu tắt cho chạy hết ca đã”. Từ chối, báo cấp trên, ghi lại. Ở nhà máy làm ăn đàng hoàng, bạn sẽ không bị trách vì chuyện đó.

11 giờ, ăn trưa ở căng tin. Bộ đàm vẫn đeo bên người.

buổi chiều và việc không ai thấy

Chiều thường dành cho bảo trì theo kế hoạch. Hôm nay là kiểm tra định kỳ hệ thống đèn sự cố và đèn chỉ lối thoát hiểm. Nhấn nút test từng đèn, xem pin còn giữ được đủ thời gian không. Việc nhàm, nhưng đó là thứ được kiểm tra khi có đoàn đánh giá an toàn, phòng cháy tới nhà máy.

Sau đó thay bóng đèn khu kho, việc ghi từ sáng. Phải dùng thang chữ A, có người giữ chân thang. Nhà máy tôi làm không cho leo thang một mình.

13 giờ 30, phòng kế hoạch gửi phiếu yêu cầu lắp thêm một ổ cắm công nghiệp cho máy dán nhãn mới. Xem tủ gần nhất còn aptomat dự phòng không, tiết diện dây đủ không, đường máng có chỗ đi dây không. Lên danh sách vật tư, trình. Việc này sẽ làm vào tuần sau.

Gần cuối ca là ghi chép. Mở <code style="background:#f8f5eb;padding:1px 5px;border-radius:3px">CMMS</code> của nhà máy, hệ thống quản lý bảo trì, đóng các phiếu công việc đã làm, ghi thời gian dừng máy line 2, nguyên nhân, cách xử lý. Nhà máy nào chưa có phần mềm thì vẫn là sổ giấy và file Excel.

Nhiều người mới thấy phần ghi chép là phiền. Theo tôi đây là phần làm nên tay nghề. Ba tháng sau, khi công tắc cửa line 2 lại báo lỗi, ai đó sẽ đọc dòng ghi chú hôm nay và đi thẳng tới chỗ nước đọng, không mất thêm 15 phút.

13 giờ 50, giao ca cho người ca chiều. Biến tần máy 4 cần theo dõi. Đầu cos khu B chờ siết cuối tuần. Ổ cắm máy dán nhãn đang chờ vật tư. Ba dòng, giống hệt lúc nhận ca.

Một ca như vậy không có gì kịch tính. Nhưng nếu bạn hỏi kỹ thuật viên điện công nghiệp làm gì, thì phần lớn là thế này: đi, nhìn, đo, ghi, và thỉnh thoảng chạy thật nhanh tới một cái máy vừa dừng.

Quy trình khóa nguồn, treo thẻ và thẻ an toàn điện ở mỗi nhà máy có thể khác nhau; luôn làm theo quy định an toàn của nơi bạn làm việc.